Tháng 5/2025 đánh dấu bước tăng trưởng ấn tượng của xuất khẩu thủy sản Việt Nam, nhờ tận dụng tốt “khoảng trống thuế” tạm thời từ thị trường Hoa Kỳ. Tuy nhiên, bức tranh lạc quan này có thể nhanh chóng thay đổi sau thời điểm ngày 9/7 – mốc thời gian dự báo thuế nhập khẩu sẽ tăng trở lại.
Tăng trưởng mạnh nhờ chính sách thuế tạm thời
Trong 5 tháng đầu năm, xuất khẩu thủy sản Việt Nam đạt trên 4,34 tỷ USD, tăng 22% so với cùng kỳ 2024. Riêng tháng 5, kim ngạch gần 997 triệu USD, tăng 20% – nhờ vào mức thuế ưu đãi tạm thời của Hoa Kỳ trong giai đoạn từ 9/4 đến 9/7/2025.
Trong thời gian này, Mỹ áp thuế tạm 10%, thấp hơn nhiều so với mức 46% được cảnh báo trước đó. Nắm bắt cơ hội, nhiều doanh nghiệp Việt đã tăng tốc giao hàng, nhờ đó xuất khẩu sang Mỹ đạt hơn 234 triệu USD trong tháng 5 – tăng mạnh 61%, cao nhất trong các thị trường xuất khẩu lớn.
Tôm vẫn là sản phẩm chủ lực, đạt 1,71 tỷ USD trong 5 tháng (+32%). Riêng tháng 5 ghi nhận mức 415 triệu USD, cao nhất từ đầu năm. Cá tra cũng khởi sắc: tháng 5 tăng 13% (so với mức 4% của tháng 4), đặc biệt xuất khẩu sang Mỹ phục hồi 35% sau thời kỳ chững lại. Cá ngừ tăng nhẹ 7,6% trong tháng 5, đưa tổng kim ngạch 5 tháng lên 405 triệu USD (+5%).
Các mặt hàng khác như mực, bạch tuộc, cua ghẹ và nhuyễn thể có vỏ đều tăng trưởng tốt – riêng nhóm nhuyễn thể có vỏ tăng đột biến 63%.
- Xuất khẩu thủy sản Việt Nam 5 tháng đầu năm 2025. Ảnh: VASEP
Lo ngại sau ngày 9/7: Áp lực từ chính sách thuế mới
Dù bức tranh tháng 5 khả quan, nhiều chuyên gia nhận định đây chỉ là tăng trưởng ngắn hạn. Nếu sau ngày 9/7, Mỹ áp dụng lại mức thuế 46%, doanh nghiệp Việt sẽ phải đối mặt với nhiều rủi ro:
-
Chi phí gia tăng đột biến
-
Giao hàng đình trệ do thiếu đơn giá cạnh tranh
-
Nguy cơ mất đơn hàng, đứt gãy chuỗi cung ứng
-
Tăng thất nghiệp tại các vùng nuôi trồng, chế biến thủy sản
Đáng lo ngại hơn, doanh nghiệp vừa và nhỏ sẽ là đối tượng chịu tác động nặng nề nhất vì khó tiếp cận nguồn vốn, khó xoay chuyển đơn hàng và thiếu năng lực đàm phán.
Cạnh tranh toàn cầu gia tăng, tương lai phụ thuộc vào thuế
Ngoài Mỹ, một số thị trường chính vẫn duy trì tăng trưởng ổn định trong 5 tháng đầu năm: EU (+14%), Nhật Bản (+18%), Trung Quốc – Hồng Kông (+50%). Đặc biệt, tôm xuất sang Trung Quốc tăng 90%, nhuyễn thể có vỏ tăng 285%.
Tuy vậy, Việt Nam vẫn phải đối mặt với sự cạnh tranh khốc liệt từ các quốc gia khác như Trung Quốc, Ấn Độ, Thái Lan, và các nhà xuất khẩu cá hồi từ Nam Mỹ (Chile, Brazil) – những đối thủ có thể tận dụng khoảng trống thị phần nếu Việt Nam bị hạn chế bởi rào cản thuế.
Dự báo cho thấy:
-
Nếu thuế giữ ở mức 10% hoặc được gỡ bỏ, xuất khẩu thủy sản Việt Nam có thể cán mốc 10 tỷ USD trong năm 2025.
-
Ngược lại, nếu mức 46% quay trở lại, kim ngạch có thể giảm còn khoảng 9 tỷ USD, kèm theo rủi ro kéo dài và nhiều hệ lụy.
Tháng 5 là giai đoạn tăng tốc ấn tượng, nhưng sự bền vững của tăng trưởng trong nửa cuối năm sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào chính sách thuế của Hoa Kỳ sau ngày 9/7 – yếu tố then chốt định hình cục diện xuất khẩu thủy sản Việt Nam năm 2025.
Nguồn VASEP
