Tại Họp báo thường kỳ quý II/2025 do Bộ Công Thương tổ chức ngày 19/6, Cục Xuất nhập khẩu đã cung cấp nhiều thông tin quan trọng liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu, đặc biệt là các vấn đề đang gây lo ngại như thuế đối ứng từ Hoa Kỳ, cước vận tải biển tăng và tiến độ triển khai Chiến lược xuất nhập khẩu giai đoạn 2021–2030.
Thị trường biến động mạnh bởi chính sách thuế và dòng chảy logistics
Theo ông Trần Thanh Hải – Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu, từ ngày 2/4/2025, Hoa Kỳ công bố kế hoạch áp thuế đối ứng với một số quốc gia, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên, sau đó vào ngày 9/4, quyết định này được tạm hoãn trong 90 ngày, tạo điều kiện để hoạt động xuất khẩu tiếp tục diễn ra với mức thuế cũ trong thời gian chờ điều chỉnh.
Đặc biệt, trường hợp Trung Quốc được nêu rõ: mức thuế đối ứng ban đầu được đề xuất lên tới 145%, nhưng sau đàm phán ngày 12/5 đã giảm xuống còn 30%. Chính sách thay đổi nhanh chóng đã kích hoạt làn sóng đẩy mạnh xuất khẩu từ Trung Quốc sang Mỹ, kéo theo sự tăng đột biến nhu cầu vận tải, khiến nguồn lực về tàu, container tập trung cao tại khu vực này.
Giá cước vận chuyển vì thế cũng tăng vọt: chi phí vận chuyển container 40 feet từ châu Á sang bờ Tây Hoa Kỳ đã tăng từ mức trung bình 2.500–3.000 USD lên tới 4.000 USD hoặc cao hơn. Đồng thời, tình trạng thiếu container cục bộ bắt đầu xuất hiện không chỉ tại Trung Quốc và Việt Nam mà còn ở các nước trong khu vực như Thái Lan, Indonesia, Malaysia…
Bên cạnh đó, căng thẳng địa chính trị tại khu vực Trung Đông, nhất là giữa Iran và Israel, đang tiếp tục gây ảnh hưởng đến vận tải toàn cầu. Nếu buộc phải chuyển hướng tránh eo biển Hormuz hoặc kênh đào Suez, tàu hàng phải đi vòng qua châu Phi, làm tăng đáng kể chi phí và thời gian giao hàng sang châu Âu và bờ Đông Mỹ.
Doanh nghiệp cần chủ động giải pháp và linh hoạt ứng phó
Trước những biến động khó lường, đại diện Cục Xuất nhập khẩu khuyến cáo doanh nghiệp cần:
- Theo sát diễn biến thị trường vận tải
- Chủ động phối hợp chặt chẽ với đối tác xuất – nhập khẩu
- Thận trọng khi ký hợp đồng logistics, giao nhận
- Xem xét các phương án vận tải thay thế, như tuyến đường sắt liên vận sang châu Âu
Cơ quan quản lý sẽ tiếp tục theo dõi sát tình hình và có các hỗ trợ kịp thời để doanh nghiệp ổn định hoạt động trong bối cảnh rủi ro gia tăng.
Chiến lược xuất nhập khẩu 2021–2030: Nhiều kết quả tích cực nhưng cần điều chỉnh cân bằng
Đánh giá về tiến độ triển khai Chiến lược xuất nhập khẩu giai đoạn 2021–2030, ông Trần Thanh Hải cho biết dù mới đi được nửa chặng đường nhưng các kết quả bước đầu rất khả quan: kim ngạch tăng trưởng tốt, thị trường được mở rộng, cơ cấu nhóm hàng xuất khẩu có chuyển biến.
Tuy vậy, chiến lược cũng bộc lộ một số vấn đề cần điều chỉnh:
- Mất cân đối thương mại giữa các thị trường: Việt Nam đang nhập siêu lớn từ Trung Quốc, trong khi lại xuất siêu lớn sang Mỹ và EU, gây lệch cán cân thương mại.
- Hàm lượng giá trị gia tăng trong sản phẩm xuất khẩu còn hạn chế, ảnh hưởng đến năng lực truy xuất nguồn gốc, tính minh bạch và đáp ứng tiêu chuẩn thị trường quốc tế.
Bộ Công Thương đang giao Cục Xuất nhập khẩu tiến hành đánh giá giữa kỳ và rà soát toàn diện để đề xuất các điều chỉnh cần thiết. Theo quy định, chiến lược sẽ được sơ kết định kỳ 5 năm/lần, và mọi kiến nghị điều chỉnh sẽ được tổng hợp lấy ý kiến các cơ quan liên quan để trình Chính phủ phê duyệt.
Nguồn congthuong.vn
