Trước những bất ổn thuế quan tại thị trường Mỹ cùng các rào cản kỹ thuật khắt khe từ EU, ngành thủy sản Việt Nam đang đối mặt với nhiều áp lực. Trong bối cảnh này, việc chủ động tìm kiếm những “vùng trú ẩn” tiềm năng trở thành chiến lược cấp thiết để duy trì đà xuất khẩu.
Mỹ tăng thuế, cá tra vẫn phục hồi mạnh – tôm gặp khó
Theo số liệu từ Cục Hải quan, trong tháng 6/2025, kim ngạch xuất khẩu cá tra đạt 194 triệu USD, tăng 13% so với cùng kỳ 2024. Đặc biệt, thị trường Mỹ ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng với kim ngạch 34 triệu USD, tăng 23%. Mặc dù đang chịu áp lực từ các chính sách thuế, cá tra Việt Nam vẫn giữ được lợi thế cạnh tranh nhờ sự thiếu vắng đối thủ cùng phân khúc.
Trái lại, xuất khẩu tôm sang Mỹ lại lao dốc. Tháng 6/2025, tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản sang Mỹ giảm 26,5%, riêng tôm giảm mạnh 37% do ảnh hưởng của các mức thuế cao.
EU – “vùng trú ẩn” của tôm Việt Nam
Trong 6 tháng đầu năm, tôm là mặt hàng có tín hiệu tích cực tại thị trường EU, với kim ngạch hơn 252 triệu USD, tăng 16% so với cùng kỳ và chiếm 12% tổng xuất khẩu tôm cả nước. Một số quốc gia như Đức, Bỉ và Pháp đều ghi nhận mức tăng trưởng mạnh lần lượt là 24%, 31% và gần 20%.
Tôm chân trắng vẫn chiếm ưu thế với 206 triệu USD, trong đó dòng tôm chế biến đạt 97,4 triệu USD và dòng đông lạnh/sống tươi đạt 108,7 triệu USD. Đặc biệt, tôm chế biến khác (HS16) tăng 50% cho thấy xu hướng tiêu thụ các sản phẩm tiện lợi, giá trị gia tăng tại EU đang ngày càng phổ biến.
Theo bà Kim Thu (VASEP), doanh nghiệp cần đảm bảo các tiêu chuẩn kỹ thuật, minh bạch nguồn gốc và sở hữu các chứng nhận quốc tế như ASC, GlobalG.A.P, Organic… để gia tăng cơ hội tại EU.
Hải sản gặp khó cả ở Mỹ và EU
Xuất khẩu cá ngừ cũng sụt giảm mạnh, chỉ đạt 67 triệu USD trong tháng 6/2025, giảm 21%. Đặc biệt, thị trường Mỹ giảm đến 41% so với cùng kỳ do lo ngại bị áp thuế cao, buộc doanh nghiệp chủ động ngưng xuất khẩu để giảm rủi ro. Mỹ vẫn là thị trường lớn nhất với tổng kim ngạch 6 tháng đầu năm đạt 184 triệu USD, chiếm 39%.
Tại EU, xuất khẩu cá ngừ trong tháng 6 đạt 16 triệu USD, giảm 17%. Những khó khăn do “thẻ vàng” IUU, chi phí logistics cao và kinh tế suy yếu tại Nam Âu đang ảnh hưởng lớn đến tiêu thụ cá ngừ.
Hạn ngạch miễn thuế từ EVFTA (11.500 tấn/năm) cũng không còn hiệu quả như trước khi tỷ lệ được hưởng thuế ưu đãi chỉ còn khoảng 30%, do doanh nghiệp thiếu giấy tờ chứng minh xuất xứ rõ ràng.
CPTPP và Đông Á – điểm đến tiềm năng cho thủy sản Việt
Xuất khẩu cá ngừ sang CPTPP tăng tích cực với 62 triệu USD trong 6 tháng, tăng 11%. Nhật Bản và Canada tăng lần lượt 24% và 15%. Theo bà Nguyễn Hà (VASEP), đây có thể là “vùng trú ẩn” cho cá ngừ và hải sản Việt Nam trong bối cảnh khó khăn tại Mỹ và EU.
VASEP khuyến cáo doanh nghiệp cần đa dạng hóa thị trường, đặc biệt hướng đến các quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc, Thái Lan và các nước CPTPP. Đồng thời, đầu tư hệ thống truy xuất nguồn gốc, nâng cao chất lượng để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao từ các thị trường lớn.
Nguồn Vneconomy
