Trong quý II/2025, ngành rau quả Việt Nam tiếp tục đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt là sự sụt giảm nghiêm trọng ở nhóm trái cây tươi.
Sầu riêng tươi giảm mạnh, xuất khẩu chững lại vì rào cản kỹ thuật
Theo Hiệp hội Rau quả Việt Nam (VINAFRUIT), kim ngạch xuất khẩu rau quả trong tháng 5/2025 chỉ đạt khoảng 496 triệu USD, giảm tới 35,5% so với cùng kỳ năm 2024. Đây là tháng thứ 5 liên tiếp ghi nhận đà giảm. Lũy kế 5 tháng đầu năm, xuất khẩu toàn ngành chỉ đạt 2,1 tỷ USD, giảm 17,8% so với cùng kỳ.
Nguyên nhân chính đến từ mặt hàng sầu riêng tươi – vốn là “đầu tàu” của ngành – bị chững lại do hàng loạt rào cản kỹ thuật từ thị trường Trung Quốc, bao gồm kiểm soát dư lượng kim loại nặng (như cadmium) và quy trình kiểm dịch gắt gao. Trong 4 tháng đầu năm, xuất khẩu sầu riêng tươi chỉ đạt khoảng 130 triệu USD, giảm tới 74% so với mức 500 triệu USD cùng kỳ năm ngoái, gây áp lực lớn lên nông dân và doanh nghiệp.
Chế biến sâu và cấp đông mở lối đi mới cho sầu riêng
Tuy nhiên, trong khó khăn lại hé mở cơ hội chuyển mình. Sầu riêng đông lạnh trở thành điểm sáng đáng chú ý. Trong quý I/2025, Việt Nam xuất khẩu được 8.710 tấn sầu riêng đông lạnh, đạt giá trị khoảng 31 triệu USD, tăng gần 50% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, ngày 30/5/2025, lô sầu riêng đông lạnh 22 tấn đầu tiên của Công ty Vina M&B đã được thông quan thành công qua cửa khẩu Móng Cái để xuất sang Trung Quốc – đánh dấu bước đi quan trọng trong việc hình thành một kênh xuất khẩu mới, bền vững hơn. Nhiều doanh nghiệp kỳ vọng, kim ngạch sầu riêng đông lạnh trong năm nay có thể đạt từ 600–700 triệu USD.
Ngoài ra, các loại trái cây khác như xoài và dừa vẫn giữ phong độ tốt. Xuất khẩu xoài trong 4 tháng đầu năm đạt trên 100 triệu USD (+27% YoY), trong khi dừa đạt 66 triệu USD (+18%). Nhóm trái cây chế biến (sấy khô, đông lạnh, đóng hộp) cũng ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng – ví dụ, Việt Nam hiện là quốc gia cung cấp trái cây chế biến lớn thứ 11 cho Hoa Kỳ, tăng 57% so với cùng kỳ.
Đẩy mạnh xúc tiến và logistics lạnh để giữ vững chuỗi giá trị
Trước tình hình này, Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn đã tích cực mở rộng thị trường thông qua việc ký kết nhiều nghị định thư xuất khẩu. Gần đây nhất, vào tháng 4/2025, Việt Nam và Trung Quốc đã thống nhất mở cửa thị trường cho ớt và chanh leo. Đồng thời, các sự kiện xúc tiến thương mại như Hội chợ trái cây Nam Bộ 2025 (diễn ra từ 1–5/6) tiếp tục là cơ hội quảng bá nông sản Việt đến gần hơn với thị trường quốc tế.
Trong bối cảnh thị trường tươi gặp khó, cấp đông – chế biến sâu và bảo quản lạnh – đang trở thành hướng đi tất yếu để đảm bảo đầu ra ổn định, tránh phụ thuộc hoàn toàn vào mùa vụ. Đây cũng là cơ hội để các doanh nghiệp logistics nông sản, đặc biệt là các kho lạnh xuất khẩu, khẳng định vai trò then chốt trong chuỗi giá trị trái cây chế biến Việt Nam.
