Năm 2025 đánh dấu cột mốc quan trọng của xuất khẩu thủy sản Việt Nam khi kim ngạch lần đầu tiên vượt ngưỡng 11 tỷ USD, cho thấy sự phục hồi rõ nét sau giai đoạn thị trường toàn cầu suy giảm. Tuy nhiên, theo nhận định của Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), kết quả tích cực này chưa đủ để đảm bảo một chu kỳ tăng trưởng bền vững trong năm 2026, khi nhiều rủi ro và thách thức dài hạn vẫn hiện hữu.
Kim ngạch xuất khẩu năm 2025 vượt kỳ vọng
Theo số liệu tổng hợp từ VASEP, tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản Việt Nam năm 2025 đạt hơn 11,34 tỷ USD, tăng khoảng 13% so với năm 2024 và vượt mục tiêu đặt ra từ đầu năm. Kết quả này phản ánh nỗ lực lớn của cộng đồng doanh nghiệp trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng cao, sức mua toàn cầu phục hồi không đồng đều và các rào cản thương mại ngày càng khắt khe.
Riêng tháng 12/2025, xuất khẩu thủy sản ước đạt 840 triệu USD, giảm gần 4% so với cùng kỳ năm trước và giảm 15% so với tháng 11/2025. Nguyên nhân chủ yếu đến từ tâm lý thận trọng của doanh nghiệp khi xuất khẩu sang thị trường Mỹ – thị trường lớn nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro liên quan đến chính sách thuế và các biện pháp phòng vệ thương mại.
Cơ cấu sản phẩm: tôm tiếp tục dẫn dắt tăng trưởng
Trong cơ cấu mặt hàng, tôm tiếp tục giữ vai trò chủ lực với kim ngạch xuất khẩu khoảng 4,65 tỷ USD, tăng mạnh 20% so với năm 2024. Đáng chú ý, tôm hùm ghi nhận mức tăng trưởng vượt trội, kim ngạch đạt khoảng 817 triệu USD, tăng hơn gấp đôi, phản ánh nhu cầu gia tăng tại các thị trường châu Á, đặc biệt là Trung Quốc.
Cá tra đạt kim ngạch khoảng 2,19 tỷ USD, tăng 8%, cho thấy xu hướng ổn định dần sau giai đoạn trầm lắng. Trong khi đó, nhóm cá biển khác đạt khoảng 2,16 tỷ USD, tăng gần 12%, tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng của thủy sản khai thác trong tổng kim ngạch xuất khẩu.
Riêng cá ngừ vẫn đối mặt nhiều khó khăn do thiếu hụt nguyên liệu, chi phí khai thác tăng cao và các quy định liên quan đến khai thác hợp pháp, chống khai thác IUU chưa được tháo gỡ triệt để.
Thị trường xuất khẩu: Trung Quốc bứt phá, Mỹ tăng trưởng chậm
Xét theo thị trường, Mỹ vẫn là thị trường lớn với kim ngạch gần 1,9 tỷ USD, tuy nhiên mức tăng chỉ khoảng 3%, phản ánh sự dè dặt của nhà nhập khẩu trước nguy cơ gia tăng rào cản thương mại và yêu cầu kiểm soát chất lượng ngày càng nghiêm ngặt.
Ngược lại, Trung Quốc và Hồng Kông (Trung Quốc) trở thành điểm sáng lớn nhất trong năm 2025 với kim ngạch đạt khoảng 2,45 tỷ USD, tăng gần 29% so với năm trước. Nhu cầu tiêu thụ thủy sản tươi sống và phân khúc cao cấp tại thị trường này đã tạo động lực mạnh cho xuất khẩu tôm hùm, cua và cá biển.
Bên cạnh đó, xuất khẩu sang EU đạt khoảng 1,2 tỷ USD, trong khi khối CPTPP đóng góp hơn 3 tỷ USD, tiếp tục giữ vai trò quan trọng trong chiến lược đa dạng hóa thị trường của ngành thủy sản Việt Nam.
Năm 2026: tăng trưởng thận trọng, áp lực cạnh tranh gia tăng
:quality(75)/2024_5_28_638525112808050941_thuy-san-va-hai-san-co-gi-khac-nhau.jpg "2024 5 28 638525112808050941 thuy san va hai san co gi khac nhau")
Dù đạt kết quả tích cực trong năm 2025, VASEP nhận định ngành thủy sản Việt Nam sẽ đối mặt với nhiều thách thức trong năm 2026. Các rủi ro chính bao gồm: biến động chính sách thương mại và thuế quan của Mỹ có thể tiếp tục ảnh hưởng đến các mặt hàng chủ lực như tôm và cá tra; cạnh tranh gia tăng tại các thị trường lớn như EU, Trung Quốc, ASEAN và Trung Đông; thẻ vàng IUU của EU vẫn là rào cản lớn đối với thủy sản khai thác, đặc biệt là cá ngừ và cá biển.
Bên cạnh đó, chi phí sản xuất, logistics và các yêu cầu ngày càng cao về truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững đang buộc doanh nghiệp phải đầu tư mạnh hơn vào công nghệ và quản trị chuỗi cung ứng.
Chuyển dịch chiến lược để duy trì tăng trưởng dài hạn
Theo các chuyên gia, để giữ vững đà tăng trưởng trong năm 2026 và những năm tiếp theo, ngành thủy sản Việt Nam cần chuyển từ tăng trưởng về lượng sang tăng trưởng về chất, tập trung vào chế biến sâu, phát triển sản phẩm giá trị gia tăng và đáp ứng các tiêu chuẩn bền vững quốc tế.
Đồng thời, việc đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm phụ thuộc vào một số thị trường lớn và sớm tháo gỡ các vướng mắc liên quan đến IUU sẽ là yếu tố then chốt giúp thủy sản Việt Nam duy trì vị thế trên bản đồ thương mại toàn cầu.
