Trong giai đoạn 5 năm tới, ngành dịch vụ logistics Việt Nam được kỳ vọng sẽ đóng góp từ 5–7% giá trị tăng thêm vào GDP, duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân 12–15% mỗi năm, đồng thời kéo giảm tỷ lệ chi phí logistics xuống còn khoảng 12–15% GDP. Đây là những mục tiêu quan trọng được đặt ra trong bối cảnh logistics ngày càng giữ vai trò then chốt đối với tăng trưởng và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.
Logistics – “huyết mạch” của nền kinh tế
Phát biểu tại Diễn đàn Logistics Việt Nam 2025 với chủ đề “Logistics Việt Nam – Vươn mình tiến vào kỷ nguyên mới” diễn ra tại Đà Nẵng, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh logistics chính là “huyết mạch” của nền kinh tế, đảm nhiệm vai trò luân chuyển, lưu trữ, bảo quản và phân phối hàng hóa, qua đó thúc đẩy tăng trưởng và nâng cao sức cạnh tranh quốc gia.
Theo Thủ tướng, với kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam hiện vượt 900 tỷ USD, chỉ cần giảm 1% chi phí logistics cũng có thể giúp nền kinh tế tiết kiệm tới 9 tỷ USD. Đây là dư địa rất lớn, cho thấy tầm quan trọng của việc cải thiện hiệu quả logistics.
Thành tựu tích cực, nhưng điểm nghẽn vẫn hiện hữu
Những năm qua, ngành logistics Việt Nam ghi nhận nhiều kết quả tích cực. Tốc độ tăng trưởng dịch vụ đạt 14–16% mỗi năm, đóng góp khoảng 4,5–5% GDP. Việt Nam hiện xếp thứ 43/139 quốc gia về Chỉ số Hiệu quả Logistics (LPI), nằm trong nhóm 5 nước dẫn đầu ASEAN. Hạ tầng logistics được đầu tư mạnh mẽ với hệ thống cảng biển, sân bay, cao tốc và các trung tâm logistics tại các vùng kinh tế trọng điểm. Cả nước có hơn 34.000 doanh nghiệp logistics, trong đó nhiều đơn vị đã tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu và ứng dụng công nghệ cao.
Tuy nhiên, theo đánh giá của Thủ tướng, chi phí logistics của Việt Nam vẫn ở mức cao, khoảng 16% GDP, cao hơn mức trung bình toàn cầu 11–12%. Nếu giảm được 5% chi phí logistics, nền kinh tế có thể tiết kiệm tới 45 tỷ USD – một con số cho thấy sự cần thiết của đổi mới mạnh mẽ và quyết liệt hơn.
Bên cạnh chi phí cao, ngành logistics còn đối mặt với nhiều hạn chế như: liên kết vùng và kết nối hạ tầng chưa đồng bộ; thủ tục tại cửa khẩu chưa được số hóa toàn diện; doanh nghiệp phần lớn có quy mô vừa và nhỏ, thiếu các “đầu tàu” dẫn dắt; chưa hình thành trung tâm logistics quốc gia; thể chế, chính sách chậm đổi mới; hạ tầng số, hạ tầng xanh chưa đáp ứng yêu cầu; và đặc biệt là chưa có trung tâm dữ liệu đủ lớn phục vụ AI và chuyển đổi số cho toàn ngành.
Định hướng tháo gỡ và cải cách toàn diện
Để khắc phục các tồn tại trên, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tập trung triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Bộ Công Thương cần triển khai Chiến lược phát triển dịch vụ logistics giai đoạn 2025–2035; Bộ Tài chính hoàn thiện cơ chế một cửa, triển khai Hải quan thông minh và sớm hoàn tất Cổng đầu tư quốc gia; Bộ Xây dựng lập quy hoạch hạ tầng logistics hiện đại, tăng cường kết nối vùng và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Bên cạnh đó, các bộ, ngành liên quan cần xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu logistics đầy đủ, liên thông; các địa phương như Đà Nẵng, Hải Phòng và TP. Hồ Chí Minh đẩy nhanh việc hình thành khu thương mại tự do và trung tâm tài chính quốc tế; toàn ngành tăng cường hợp tác quốc tế, ứng dụng công nghệ mới nhằm giảm chi phí và nâng cao hiệu quả.
Thủ tướng cũng nhấn mạnh tinh thần “5 thông” gồm: thể chế thông thoáng, hạ tầng thông suốt, quản trị thông minh, cách làm thông dụng và hợp tác thông hiểu; cùng với ba đột phá chiến lược về thể chế, hạ tầng và nhân lực.
Dư địa lớn cho logistics Việt Nam trong kỷ nguyên mới
Theo Bộ Công Thương, logistics là ngành dịch vụ trụ cột, giữ vai trò kết nối xuyên suốt các hoạt động sản xuất, lưu thông, tiêu dùng và xuất nhập khẩu. Với độ mở kinh tế lên tới 200%, Việt Nam hiện đứng thứ ba ASEAN và thứ 32 thế giới về quy mô thương mại, thuộc nhóm 20 nền kinh tế có quy mô thương mại quốc tế lớn nhất và nằm trong Top 15 quốc gia thu hút FDI.
Cùng với thị trường nội địa hơn 100 triệu dân, 17 hiệp định thương mại tự do đang có hiệu lực, xuất nhập khẩu và thương mại điện tử tăng trưởng hai con số trong nhiều năm, Việt Nam được đánh giá là điểm đến giàu tiềm năng để phát triển logistics hiện đại.
Chiến lược dài hạn đưa logistics lên tầm cao mới
Theo ông Trần Thanh Hải – Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), Quyết định 2229 của Thủ tướng Chính phủ về Chiến lược phát triển dịch vụ logistics giai đoạn 2025–2035, tầm nhìn đến 2050, là dấu mốc quan trọng khi lần đầu tiên ngành logistics có định hướng phát triển rõ ràng, cụ thể và dài hạn.
Năm 2025, Việt Nam được xếp vào Top 10 thị trường logistics mới nổi, Top 4 khu vực về chỉ số cơ hội logistics và Top 5 ASEAN, Top 40 thế giới về Chỉ số Hiệu quả Logistics – những tín hiệu cho thấy sự trưởng thành về quy mô, năng lực và tầm nhìn chiến lược của ngành.
Các giải pháp trọng tâm được xác định gồm: hoàn thiện thể chế pháp luật; đầu tư hạ tầng hiện đại; thúc đẩy liên kết vùng; phát triển nguồn hàng và thị trường; đẩy mạnh đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao.
